Honingraatspoelen

Deze honingraatspoelen uit 1926 zijn van Nederlands fabrikaat en vormen een compleet setje van 10 stuks. In combinatie met twee afstemcondensatoren van 1000 resp. 500 cm wordt ontvangst mogelijk van alle zenders tussen de 200 en 8000 meter.


Amerikaanse De Forest 'Honeycomb Wound Inductance Coil', de stekker heeft hier een pen en een gat. Een complete set bestaat uit 16 stuks: 25, 35, 50, 75, 100, 150, 200, 250, 300, 400, 500, 600, 750, 1000, 1250 en 1500. De buitendiameter van deze spoelen loopt van 5,5 tot 11,5 cm, de binnendiameter is 5 cm, de breedte 2,5 cm  

Dit type insteekspoel verschijnt in 1920 op de markt als opvolger van de eenlaags cylinderspoel met aftakkingen of glijkontakt. Een volledige set van het Amerikaanse merk "De Forest" bestaat uit 16 stuks. De nummers op de spoelen zijn de aantallen windingen. Bij de oorspronkelijke set van "De Forest" liggen deze tussen 25 en 1500 waarmee golflengtes van 200 tot 25.000 meter kunnen worden ontvangen.

De prestaties van een radio ontvanger werden vroeger voor een belangrijk deel bepaald door de kwaliteit van de gebruikte afstemkringen. De kwaliteitsverschillen van zo'n kring zitten meestal in de spoel, de kwaliteit van de toen gebruikelijke condensatoren was al vrij goed. Glijspoelontvangers bestaan zelfs grotendeels uit een spoel, ook bij de kristalontvanger is de spoel prominent aanwezig.


Duitse Mandspoel No. 100


In Nederland kwam de z.g. Koomans ontvanger veel voor, vooral bij zelfbouwtoestellen. Deze zijn meestal uitgerust met twee afstemkringen met in totaal drie spoelen. Meestal zijn deze spoelen elk met 2 pennen op het front van het toestel gemonteerd in een spoelhouder, zodanig dat ze ten opzichte van elkaar gemakkelijk verstelbaar zijn. Door de koppeling te wijzigen kan de versterking van het radiosignaal worden ingesteld. Als de versterking te hoog wordt ingesteld wordt een fluitende toon hoorbaar. De ontvanger genereert dan, wat de ontvangst van andere radio's in de omgeving kan verstoren. Dit verschijnsel heet "Mexicaanse Hond".

Door spoelen met meer of minder windingen in te steken wordt het bereik van de ontvangst verschoven naar een langere respectievelijk kortere golf. 

SPECIFICATIES EN GEGEVENS

Merknaam

Stator

Land van herkomst Nederland
Eigennaam Honingraatspoel
Type penafstand 19 mm
Serienummer geen
Bouwjaar 1926
Toepassing antenne-, detector- en terugkoppelspoel voor ontvangers
Golfbereik
200-2000 meter, afhankelijk van windingsgetal en afstemcondensator
windingsgetallen: 25, 35, 50, 75, 100, 150, 200, 250, 300 en 400
een De Forest set bestaat uit bovenstaande 10 spoelen plus de spoelen 500, 600, 750, 1000, 1250 en 1500
Chassis ebonieten basis, kartonnen spoelvorm en celluloid bekleding
Afmetingen bxhxd 5x8x2,5 cm (No. 25)
7x10x2,5 cm (No. 400)
Gewicht 600 g
Verkoopprijs onbekend
Geschatte waarde 80
Productieperiode 1922-1932
Seriegrootte onbekend
Bijzonderheden  
De eigenschappen van afstemspoelen worden bepaald door de zelfinductie, eigencapaciteit en kwaliteitsfactor. De zelfinductie (L) bepaalt, in combinatie met de capaciteit van de afstemcondensator (C), welk radiostation wordt ontvangen. De eigencapaciteit (Ce) van de spoel is een ongewenste eigenschap. Deze beperkt het afstembereik en verlaagd de kringkwaliteit aan de "hoge" kant van het afstembereik. De eigencapaciteit moet dus zo klein mogelijk zijn. De kwaliteitsfactor (Q) geeft aan welke opslingering van het radiosignaal theoretisch mogelijk is met de spoel. Deze moet dus zo hoog mogelijk zijn.


Honingraatspoel


Mandspoel


Spinnewebspoel

De honingraat structuur van de spoelen zorgt er voor dat de afstand tussen de draden van de spoelwikkelingen maximaal is (voor een lage eigencapaciteit) terwijl de lengte van de draad minimaal is (voor een hoge kringkwaliteit). Andere vormen zoals de vlakke spinnewebspoel en de mandspoel werden ook wel gebruikt.


Franse honingraatspoelen No. 25 en No. 50

De draad van de spoel is meestal massief. Beter is, vooral voor gebruik op de KG, wanneer de draad bestaat uit een aantal dunne draadjes die ten opzichte van elkaar zijn geisoleerd (litzedraad). Dit wordt gedaan omdat het hoogfrequent radiosignaal zich vooral door de buitenkant, de "huid" van de draad beweegt. Door dit z.g. "skin effect" is de kwaliteit van de spoel beter als deze wordt gewikkeld van litzedraad. Om de eigencapaciteit verder te verminderen wordt het litzedraad meestal omwikkeld met zijde of katoen.

De zelfinductie van een dergelijke spoel is maximaal t.o.v. de lengte van de draad wanneer de wikkeling even dik als breed is, en wanneer de gemiddelde diameter van de spoel gelijk is aan 3x de dikte van de wikkeling.

Populaire merken waren onder meer Apex, Astra (een merk van Volt, Tilburg), Elka, Idzerda-Corona, Lewcos, Sinus en Stator.

Technische gegevens #25 #35 #50 #75 #100 #150 #200 #250 #300 #400
L (mH) 0,052 0,088 0,11 0,29 0,54 1,1 2,2 3,7 5,1 8,8
Ce (pF) 18 28 32 30 25 25 25 13 11 10
Q 107 100 97 91 85 80 82 90 95 100
f (kHz) 1.200 920 700 450 365 230 175 130 115 74
Ri (ohm) 0,6 1 2 4 4,7 6 9,5 12 14 20


Een Duitse Schuchhardt No. 150 dubbele spinnewebspoel