Laagfrequent koppeltransformator replica

Links de transformator replica (Bell 49D), rechts het binnenwerk

Bij de reparatie van radiotoestellen uit de jaren '20 blijkt vaak dat de gebruikte laagfrequent koppeltrafo defect is geraakt. Het gaat eigenlijk altijd om een of meerdere onderbrekingen in de draadwikkelingen. In principe is dit te repareren door de desbetreffende transformator opnieuw te bewikkelen met wikkeldraad.

Een alternatief hiervoor kan de hieronder beschreven compacte elektronische schakeling zijn. Een andere mogelijkheid is om een nieuw koppeltransformatortje in te bouwen, het huidige aanbod hiervan is echter minimaal.

Het gaat bij een dergelijke transformator meestal om een 1:3 of 1:4 type. De ingangsimpedantie ligt rond de 10 Kohm, de uitgang heeft een impedantie van 100 tot 200 Kohm.

Er zijn een aantal randvoorwaarden waarmee we rekening moeten houden:

de primaire wikkeling voert vrijwel altijd een positieve gelijkspanning die ligt tussen de 30 en de 250 volt (de Plaatspanning)
de gelijkspanning op de secondaire wikkeling ligt tussen de 0 en de -20 volt (de Negatieve Rooster Spanning)
de secondaire wikkeling levert een wisselspanning af die ligt tussen de 0 en de 7 volt

De onderstaande schakeling is getest in een aantal verschillende radiotoestellen, en voldoet aan alle eisen die er aan worden gesteld:

De interne voedingsspanning (22 volt) wordt afgeleid van de spanning op aansluiting HS (hoogspanning) en wordt stabiel gehouden door de zenerdiode Z22. Het ingangssignaal wordt aangeboden op aansluiting P (plaat). Het uitgangssignaal staat op aansluiting G (rooster). De Negatieve Roosterspanning wordt aangesloten op de aansluiting NRS.

De nul van de schakeling wordt aangesloten op de behuizing van de koppeltrafo. Wanneer deze behuizing is ge´soleerd van de nul moet een vijfde aansluitdraad worden gebruikt om de nul aan te sluiten. Een hogere versterking dan 4 maal is te realiseren door de weerstand van 2M2 in waarde te verlagen.

Alle onderdelen zijn eenvoudig te verkrijgen, in plaats van de BC547B kan een equivalent transistortype zoals de BC107B of de BC147B worden gebruikt.